Studiekeuze: ‘Veel studies leiden op voor kaartenbak’
Reactie op artikel in DvhN van 17.08.2010
In het artikel ‘Veel studies leiden op voor kaartenbak’ van 17.08.2010 stelt Jules Teeuwes, directeur SEO Economisch Onderzoek dat hij wel een oplossing weet voor het probleem van de verkeerde studiekeuze: “Als studenten meer zelf moeten betalen, gaan ze ook beter nadenken over hun keuzes.” Ik denk dat Teeuwes met deze ‘klassieke’ oplossing (studeren duurder maken) weinig effect zal sorteren. Want niet de (verhoogde) kosten zijn bepalend voor de (falende) studiekeuze, maar het tekort aan inzicht van de (aanstaande) student in eigen mogelijkheden, ambities en competenties en welke studie daar het beste bij past.
Natúúrlijk is het wenselijk om de kosten van verkeerde studiekeuzes te verminderen. Maar laten we wel wezen: waar onze ‘samenleving’ vele tientallen miljarden tamelijk probleemloos investeert in noodlijdende banken – geld dat we niet terugzien, maar waardoor we de komende jaren als ‘samenleving’ wel enorme bezuinigingen moeten slikken – gaat het niet aan om de kosten van verkeerde studiekeuze (alleen) maar op de student – onze toekomstige kennisbron – zelf te verhalen.
Veel beter (en stukken goedkoper!) is het om binnen het onderwijssysteem meer te investeren in het studiekeuzeproces. Met name binnen het voortgezet onderwijs, immers het voorportaal voor HBO en WO. Dus: meer en betere begeleiding van de aanstaande student vóór hij/zij aan een studie begint. Hiermee is aanzienlijke winst te boeken. Want uit allerlei onderzoeken blijkt dat met de juiste (en vroegtijdige) begeleiding veel verkeerde studiekeuze en studie-uitval te voorkomen was geweest.
Dit betekent dat in het voortgezet onderwijs veel meer dan nu het geval is dient te worden geïnvesteerd in intensievere begeleiding van de leerling tijdens zijn/haar studiekeuzeproces. De huidige begeleiding op scholen gaat te weinig uit van de vraag: Wat ambieer ik (leerling/student), wat zijn mijn mogelijkheden en competenties en welke studie, loopbaan of beroep past het beste bij mij als persoon? Beantwoording van deze vraag door met de leerling enkele gerichte gesprekken te voeren en hem/haar een paar studie-en beroepskeuzetesten te laten uitwerken levert zéér succesvolle studiekeuzes op.
Scholen zijn echter vaak geneigd het studiekeuzeprobleem te bagatelliseren om dat het slecht past bij het ‘succesvolle’ imago (kijk onze leerlingen goed scoren!) dat ze graag uitstralen. Maar 30 % uitval na 2 jaar in het HBO en 25 % uitval in het WO is reden genoeg voor het realiseren van een betere matching tussen het voortgezet- en hoger onderwijs.
Waar het voortgezet onderwijs deze intensievere begeleiding bij de studiekeuze zelf niet kan waarmaken (geen tijd, geen menskracht), zou het er goed aan doen om externe deskundigen met expertise op dit terrein in te huren, dan wel leerlingen actief te verwijzen naar gespecialiseerde studiekeuzebureaus. De kosten hiervan zijn vele malen lager (zowel voor de student als voor de ‘samenleving’) dan het – na uitval – opnieuw met een andere studie moeten beginnen. En de kosten van een ‘extern’ studiekeuzetraject spelen voor ouders en/of leerling doorgaans geen rol. Zolang er maar een passend resultaat uit voort vloeit.
In mijn eigen beroepspraktijk blijkt dat het maken van beroepsgerelateerde testen en de confrontatie met loopbaanvraagstukken in bijna alle gevallen bij de leerling/student tot de conclusie leidt: dit kan ik, dit wil ik en daar past deze studie bij! En na afloop van het keuzetraject is de leerling/student doorgaans zeer enthousiast: Eureka! Ik weet wat ik wil worden!
Drs. Willem Pots
studiekeuzebegeleider/loopbaanadviseur
Bureau WAJT Groningen
